Yangın Söndürme Cihazı Periyodik Kontrolü Nasıl Yapılır?

YSC kontrolü nedir?

Tesisteki tüm taşınabilir söndürücülerin — kuru kimyevi tozlu (KKT), CO2'li, köpüklü, sulu — envanter üzerinden tek tek değerlendirilmesidir: doğru tip ve kapasitede mi, doğru yerde ve erişilebilir mi, basınç göstergesi yeşil bölgede mi, pim-mühür sağlam mı, bakım ve hidrostatik test tarihleri geçerli mi. Sonuç, cihaz dökümü ekiyle tek raporda toplanır.

Numaralı muayene noktaları işaretlenmiş tam çizim, genişletilmiş açıklamalar ve 79 rapor şablonunun tamamı Raporsis içinde. Ücretsiz denemeyi başlatın — kredi kartı bilgisi ya da ödeme gerekmez.

Yasal dayanak ve standartlar

Kim yapabilir?

Periyodik kontrolü makine mühendisleri ile yönetmelikte sayılan diğer teknik unvanlar yapabilir; kontrolü yapanın EKİPNET kaydı zorunludur. Dolum/iç bakım yalnız TSE belgeli servislerce yapılır — rapor, bu servis kayıtlarının tarih ve kapsam geçerliliğini denetler.

Adım adım kontrol (YS01 akışı)

1. Envanter: Tesisteki tüm cihazlar konum-konum listelenir: tip, kapasite, seri no, üretim yılı, son bakım/dolum ve son hidrostatik test tarihleri (etiket + servis kayıtları).
2. Yerleşim: Cihaz sayısının ve tiplerinin riske uygunluğu (elektrik panosu yanında CO2, mutfakta uygun sınıf), yürüme mesafeleri, askı yüksekliği, önlerinin kapatılmamış ve işaretlemelerin görünür olması kontrol edilir.
3. Cihaz başı muayene: Basınç göstergesi yeşil bölgede mi, pim ve mühür yerinde mi, gövdede korozyon/ezik var mı, hortum-lans tıkanıklığı, etiket okunaklılığı tek tek işaretlenir.
4. Tarih geçerliliği: Yıllık servis bakımı yapılmış mı; dördüncü yılın sonunda söndürme maddesi yenilenip hidrostatik test uygulanmış mı (BYKHY m.99 + TS ISO 11602-2); dolumu geçmiş veya boşalmış cihazlar kayda geçirilir.
5. İşletme düzeni: Kazan dairesi ve benzeri riskli mahallerde uygun cihaz bulunduğu, tekerlekli tip gereken alanlar (depo/otopark uygulamaları) ve personel eğitim/tatbikat kayıtları gözden geçirilir.
6. Raporlama: Cihaz bazlı döküm (EK-1) doldurulur; eksik/uygunsuz cihazlar kusur derecesiyle yazılır, tesis sonucu kanaate bağlanır.

Kontrol başlıkları

• Cihaz envanteri ve konum dökümü (EK-1)
• Tip/kapasite seçiminin risk sınıfına uygunluğu
• Yürüme mesafesi ve erişilebilirlik
• Askı yüksekliği ve sabitleme
• Basınç göstergesi (yeşil bölge)
• Pim, mühür ve tetik bütünlüğü
• Gövde korozyonu/darbe izi
• Hortum ve lans durumu
• Etiket ve kullanım talimatı okunaklılığı
• Son bakım/dolum tarihi geçerliliği
• Dördüncü yıl sonunda madde yenileme ve hidrostatik test geçerliliği
• İşaretleme ve yönlendirme levhaları
• Riskli mahallerde özel cihaz gereklilikleri

YS01 raporunun bölüm yapısı

Rapor sekiz bölüm ve bir ekten oluşur. 1. Genel bilgiler; işyeri adı, rapor numarası, kontrol adresi ve rapor tarihinin yanında kontrolün başlangıç ve bitiş tarihini, bir sonraki periyodik kontrol tarihini ve ayrı bir alanda takip kontrolü tarihini taşır. SGK sicil numarası ile İSG-KATİP sözleşme numarası da buradadır. Aynı bölümdeki metot alanı kontrolün neye göre yapıldığını yazar: TSE ISO/TS 11602-2, TS 862-7 EN 3-7+A1 (Taşınabilir Yangın Söndürücüler — Bölüm 7) ve Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik hükümleri.

2.1 Tespit edilen bilgiler cihaz sayılarının tip tip dökümüdür. 3. Test değerleri hidrostatik test tarihi, bir sonraki test tarihi ve test basıncını; 4. ölçüm aletleri kullanılan cihazların marka-model, seri numarası, kalibrasyon numarası ve geçerlilik tarihini kaydeder. 5. muayene kriterleri ve testler dokuz maddelik tesis değerlendirmesi, EK-1 ise cihaz bazlı dökümdür. Rapor 6. kusur açıklamaları, 7. notlar ve 8. sonuç ve kanaat ile kapanır; kanaat ya "mevcut şartlar altında kullanımı UYGUNDUR" ya da "tespit edilen kusurları giderilmeden kullanımı UYGUN DEĞİLDİR" biçiminde verilir.

Cihaz üzerinde nereye bakılır?

Söndürücü muayenesi dışarıdan bakınca birkaç saniyelik bir iş gibi görünür; oysa YS01'in EK-1 dökümü her cihaz için yedi ayrı soruyu tek tek işaretletir ve bu soruların her birinin karşılığı cihazın belirli bir parçasındadır.

Gövde ve etiket. Gövdede korozyon, ezik ve darbe izi aranır; paslanma ve sızdırma EK-1'in "fiziki durum" sorusunun konusudur. Etiket ile kullanma talimatının dış yüzeye bakacak şekilde durması, gözle görünür ve rahat okunur olması istenir — duvara dönük asılmış, yazısı silinmiş ya da üzerine başka bir etiket yapıştırılmış cihaz, yangın anında kimseye ne yapacağını söylemez. Etiket aynı zamanda envanterin kaynağıdır: cihazın tipi, kg cinsinden hacmi, seri numarası ve imalat yılı EK-1 satırına buradan yazılır.

Askı konsolu ve kayış. Cihazın askıya alınmış ya da konsol veya dolap içine monte edilmiş olması aranır. Yere bırakılmış, kapı arkasına itilmiş, önü koli veya rafla kapatılmış bir cihaz — dolu ve sağlam olsa bile — erişilebilir sayılmaz. Sahada en çok tartışma çıkaran madde budur: cihaz "var"dır ama yerinde değildir.

Kafa, tetik kolu, pim ve mühür. Gövdenin üstündeki vana bloğu, taşıma ve tetik kolu, kolun içinden geçen halkalı pim ve pime bağlı mühür birlikte değerlendirilir. Mühürün eksik ya da kırık olmaması, pimin yerinde durması istenir. Kırık mühür cihazın kullanılmış ya da kurcalanmış olduğunun işaretidir; o satırda dolum kaydına ayrıca bakmak gerekir.

Basınç göstergesi. Göstergenin eksik ya da kırık olmaması, ibresinin çalıştırılabilir aralıkta veya konumda bulunması aranır. Kriterin kendisi bu soruyu "basınç göstergesi olan yangın söndürme cihazları" diye sınırlar; göstergesiz cihazlarda ilgili satır uygulanamaz olarak işaretlenir ve gerekçesi kusur açıklamalarına yazılır.

Hortum ve lans. Hortumda çatlak ve yıpranma, nozulda tıkanma aranır. Tıkanmış nozul, fiziki durum sorusunun içinde açıkça sayılan üç durumdan biridir (paslanma, sızdırma, tıkanmış nozul) ve mutfak ile atölye gibi yağlı ortamlarda en sık rastlanan kusurdur.

Tam dolum ise gözle değil elle kontrol edilir; EK-1'in yedinci sorusu bunu doğrudan "elle kontrol yapılır" diye tarif eder. Cihaz askısından alınıp kaldırılır, ağırlığı değerlendirilir ve boşalmış cihaz kayda geçirilir.

EK-1 tablosu: yedi soru, her cihaz bir satır

YS01 raporunun ağırlık merkezi EK-1 dökümüdür. Her söndürücü kendi satırında yer alır; satırın başında cihazın kimliği (yer tanımı, tipi, hacmi, seri numarası, imalat yılı), ortasında yedi kontrol sorusu, sonunda ise o cihaza ait genel değerlendirme bulunur. Tesisin sonucu bu satırlardan türer — tek bir cihazın uygunsuzluğu tesis kanaatine olduğu gibi yansır.

Cihaz tipleri EK-1'de kısaltmayla yazılır: KKT (kuru kimyevi toz), HFC ve CO₂ gibi gazlı tipler, köpüklü, BC ve ABC tozlu tipler ile mutfak yangınları için F/K sınıfı cihazlar. Raporun 2.1 bölümü aynı dökümün sayısal özetini ister: kuru kimyevi tozlu, temiz gazlı, CO₂ gazlı, tekerlekli tip, F/K sınıfı mutfak ve diğer cihazların adetleri ayrı ayrı yazılır.

Yerleşim ve sayı: raporun dokuz muayene maddesi

EK-1 cihazları tek tek ölçerken raporun 5. bölümü tesisin bütününe bakar ve dokuz maddede toplanır:

• Söndürme cihazlarının yerleşim planı
• Cihazların bina tehlike sınıfına uygunluğu
• Yeterli sayıda yangın söndürme cihazı bulunması
• Cihazların konumları ve birbirleriyle mesafeleri
• Dolum ve servis yeterlilik belgesine sahip firmaya bir yılı aşmayacak şekilde basınç kontrolü yaptırılması; dört yılda bir içeriğin boşaltılıp basınç testinin yapılması ve cihazın yeniden doldurulması
• İşyeri tarafından yapılması gereken aylık kontroller
• Kazan dairesinde en az bir adet uygun söndürme cihazı bulunması
• Otoparklarda, depolarda ve tesisat dairelerinde tekerlekli tip söndürme cihazı bulunması
• Kat kaloriferi tesisatı bulunan veya gazyağı kullanan binalarda en az bir adet uygun cihaz bulunması

Bu maddelerin çoğu tek bir cihaza değil tesisin düzenine bakar; hepsi uygun olan bir cihaz, yanlış yerde durduğu ya da o mahalde bulunması gereken tipte olmadığı için tesis sonucunu olumsuz etkileyebilir. Kazan dairesi, otopark ve depo maddelerinin ayrı ayrı sayılmasının sebebi de budur: bu mahaller sahada en sık atlanan yerlerdir.

Tarih zinciri: aylık, yıllık ve dördüncü yıl

Söndürücülerde karışıklığın çoğu tarihlerden çıkar, çünkü üç ayrı periyot iç içe işler ve hepsinin kaydı ayrı yerde tutulur:

Raporun 3. bölümü bu zincirin son halkasını sayısallaştırır: hidrostatik test tarihi, bir sonraki test tarihi ve bar cinsinden test basıncı ayrı alanlarda izlenir. Cihazların test tarihleri farklıysa — çoğu tesiste öyledir — takip, EK-1 satırlarındaki imalat yılı ve seri numarası üzerinden yürütülür.

Sahada sık görülen kusurlar

• Cihaz yere bırakılmış ya da önü koli, raf veya sonradan konan bir bölmeyle kapatılmış
• Etiket duvara dönük asılmış; kullanma talimatı silinmiş ya da okunmuyor
• Mühür kırık, pim eksik — cihaz kullanılmış ama dolumu yaptırılmamış
• Basınç göstergesinin ibresi çalışma aralığının dışında ya da gösterge kırık
• Nozul yağ ve kirle tıkanmış; hortumda çatlak ve yıpranma var
• Servis bakımının üzerinden bir yıldan fazla geçmiş; dördüncü yıl basınç testi hiç yaptırılmamış
• Aylık işletme kontrollerinin kaydı tutulmuyor
• Kazan dairesinde uygun cihaz yok; otopark ve depoda tekerlekli tip bulunmuyor
• Mutfakta F/K sınıfı cihaz yerine yalnız kuru kimyevi tozlu cihaz asılmış
• Cihaz sayısı ve tipleri yerleşim planıyla tutmuyor; plan hiç güncellenmemiş

Sıkça Sorulan Sorular